3.ما آسمانها و زمین و آنچه را میان آنهاست، جز بر اساس حقّ و زمانبندى مشخّص نیافریدیم؛ و[لى] کسانى که کفر ورزیدند، از آنچه بیمشان دادهاند، روىگردانند
4.بگو: «آیا آنچه را که به جاى خداوند مىخوانید، دیدهاید؟ به من نشان دهید که چه چیزى را از زمین آفریدهاند، یا در [آفرینش] آسمانها چه مشارکتى داشتهاند؟ اگر راست مىگویید، کتابى را که پیش از این [قرآن] بوده، یا دلیلی علمى براى من بیاورید.»
5.و کیست گمراهتر از کسى که به جاى خداوند، کسانى را مىخواند که تا روز قیامت پاسخش را نمىدهند و حتّى از خوانده شدن خود بىخبرند؟
6.و آنگاه که مردم محشور شوند، [معبودانی که مردم آنان را میخواندند،] با آنها دشمن خواهند بود و عبادتشان را انکار خواهند کرد
7.و هرگاه آیات روشنگر ما بر آنان خوانده شود، کسانى که کافر شدند، دربارهی حقّى که برایشان آمده، میگویند: «این جادویی آشکار است!»
8.یا این که مىگویند: «(محمّد) آن را به دروغ ساخته [و به خدا نسبت داده] است!» بگو: «اگر من آن را بافته و دروغ بسته باشم، شما نمىتوانید در برابر خداوند از من دفاع کنید. خداوند به آنچه در آن وارد مىشوید، [و ناروا جدال مىکنید،] آگاهتر است. او براى گواه بودن میان من و شما کافى است و اوست بسیار آمرزنده و مهربان.»
9.بگو: «من در میان پیامبران، بىسابقه و نوظهور نیستم و نمىدانم با من و شما چگونه رفتار خواهد شد و فقط از آنچه به من وحى مىشود، پیروى مىکنم و من تنها هشدار دهندهاى آشکارم!»
10.بگو: «اگر [این قرآن] از نزد خدا باشد و شما به آن کفر ورزید، در حالى که گواهى از بنىاسرائیل، بر همانند آن گواهى داده و ایمان آورده؛ ولى شما [همچنان] تکبّر ورزیدهاید، آیا [عاقبت کار را] دیدهاید؟ خداوند قوم ستمگر را هدایت نمىکند.»
11.و کسانى که کافر شدند، دربارهی کسانى که ایمان آوردهاند، میگویند: «اگر [آیین محمّد] بهتر بود، آنان [در پذیرفتن آن] بر ما سبقت نمىگرفتند.» و چون خود به آن هدایت نیافتند، به زودى خواهند گفت: «این دروغى سابقهدار است!»
12.و پیش از آن، کتاب موسى راهبر و [مایهی] رحمت بود، و این کتاب که به زبان عربى است، تصدیقکننده [آن تورات] است تا ستمگران را بیم دهد و براى نیکوکاران بشارت باشد
13.همانا کسانى که گفتند: «پروردگار ما تنها خداست.» سپس [بر گفتهی خود] پایدارى کردند، بیمى نخواهند داشت و اندوهگین نخواهند شد
15.و ما انسان را سفارش کردیم که به مادر و پدر خود نیکى کند. مادرش با سختى او را باردار بود و با سختى به دنیا آورد و دوران بارداری تا از شیر گرفتنش [دست کم] سى ماه است. تا آنگاه که به رشد کامل برسد و چهل ساله شود، بگوید: «پروردگارا! به دلم انداز که نعمتى را که بر من و بر پدر و مادر من لطف کردى، شکرگزارم و کار شایستهاى کنم که تو آن را بپسندى و فرزندانم را براى من صالح و شایسته گردان! من به سوى تو بازگشتهام و از تسلیمشدگانم.»
16.آنانند کسانى که از آنها بهترینِ کارهایى را که کردهاند، مىپذیریم و در زمرهی بهشتیان، از بدىهایشان مىگذریم. همان وعده راستى که همواره به آنان داده مىشد
17.و آن که به مادر و پدر خود [که درباره قیامت نصیحتش مىکنند،] میگوید: «اَه! [از من دور شوید!] آیا به من وعده مىدهید که [پس از مرگ از گور] بیرون آورده مىشوم؟ در حالى که نسلهاى بسیارى پیش از من گذشتهاند [و هرگز زنده نشدهاند].» ولى مادر و پدر او، خدا را به فریادرسى مىخوانند [و به او مىگویند]: «واى بر تو! ایمان بیاور! «قطعاً وعدهی خداوند حقّ است.» امّا او مىگوید: «این [وعدهها چیزی] جز افسانههای پیشینیان نیست.»
18.آنان کسانى هستند که [به خاطر انکار وعدههاى حقّ،] در میان امّتهایى از جنّ و انس که پیش از آنان بودند، فرمان [عذاب] خدا بر آنان قطعى شده است. زیرا آنان زیانکار بودند
19.و براى هر یک [از مؤمنان و کافران]، بر پایهی آنچه انجام دادهاند، درجاتى [از سعادت و شقاوت] است و [خداوند] جزاى کارهایشان را کامل میدهد و آنان مورد ستم قرار نمىگیرند
20.و روزى که کافران بر آتش عرضه شوند، [به آنان گفته میشود:] «شما در زندگى دنیا، نعمتهاى پاکیزهی خود را تلف کردید و از آنها کامیاب شدید، [و براى امروزتان چیزى نیاندوختید،] پس امروز به خاطر گردنکشی ناحقّى که در زمین داشتید و پیوسته نافرمانى مىکردید، به عذاب خوارکننده کیفر داده مىشوید.»
21.و سرگذشت برادر قوم عاد [حضرت هود] را یاد کن، آنگاه که قومش را در سرزمین احقاف هشدار داد. در حالى که پیش از او و پس از او نیز هشداردهندگانى آمده بودند. [او به قومش گفت]: «جز خدا را نپرستید که من بر شما از عذاب روزی بزرگ مىترسم.»
22.آنها گفتند: «آیا به سراغ ما آمدهاى تا ما را از خدایانمان برگردانى؟ پس اگر از راستگویانى، آن را که وعده مىدهى، براى ما بیاور!»
23.[هود] گفت: «علم [به زمان عذاب،] تنها نزد خداست و من آنچه را به آن فرستاده شدهام، به شما ابلاغ مىکنم؛ ولى شما را گروهى جاهل مىبینم.»
24.پس چون آن تودهى ابر را دیدند که به سمت سرزمینشان روى آورده است، گفتند: «این ابری باران زاست!» [هود گفت:] «بلکه آن عذابى است که با شتاب خواستارش بودید. بادى که در آن عذابى دردناک نهفته است
25.[آن باد] به فرمان پروردگارش همه چیز را در هم مىکوبد.» پس چنان شدند که چیزى جز خانههایشان دیده نمىشد. ما این گونه، تبهکاران را کیفر مىدهیم
26.و همانا به قوم عاد چنان امکاناتى دادیم که به شما [اهل مکه] ندادیم و به آنان گوش و چشم و دل دادیم؛ ولى گوش و چشم و دل آنان به حالشان سودى نبخشید، زیرا پیوسته آیات خدا را انکار مىکردند و [سرانجام] عذابى که آن را به مسخره مىگرفتند، آنان را فراگرفت
27.و بیگمان آبادىهایى را که در اطراف شما [اهل مکه] بود، نابود کردیم و [پیش از آن] آیات خود را به صورتهاى گوناگون [براى آنان] بیان کردیم تا شاید بازگردند
28.پس چرا معبودانى که به جاى خداوند برگزیده بودند، به گمان این که آنان را به خدا نزدیک کند، آنان را یارى نکردند؟ بلکه [همه] گم شدند و از نزد آنان دور گشتند و این بود [سرانجام] دروغ و انحراف آنان و آنچه برمىبافتند
29.و آنگاه که گروهى از جنّ را به سوى تو روانه ساختیم تا قرآن را بشنوند، پس چون نزد آن حاضر شدند، گفتند: «خاموش باشید! [و گوش فرادهید.]» پس چون [شنیدن آیات] به انجام رسید، به سوى قوم خود بازگشتند تا آنان را هشدار دهند
30.گفتند: «اى قوم ما! ما [آیات] کتابى را شنیدیم که بعد از موسى نازل شده و کتابهاى پیش از خود را تصدیق و به سوى حقّ و راه راست هدایت مىکند
31.اى قوم ما! دعوتگر الهى را اجابت کنید و به او ایمان بیاورید تا [خداوند] پارهای از گناهانتان را بر شما ببخشاید و از عذابی دردناک امانتان دهد
32.و هر که دعوتگر الهى را پاسخ نگوید، پس نمىتواند [خدا را] در زمین درمانده کند [و از گسترهی قدرت او بیرون رود] و جز خداوند هیچگونه یاورى نخواهد داشت. چنین کسانى در گمراهى آشکارند.»
33.آیا درنیافتهاند خدایى که آسمانها و زمین را آفریده و در آفرینش آنها درنمانده است، مىتواند مردگان را زنده کند، آرى، او بر هر کارى بسیار تواناست
34.و روزى که کافران بر آتش عرضه شوند، [به آنان گفته میشود:] «آیا این حقّ نیست؟» میگویند: «به پروردگارمان سوگند که چنین است!» [خداوند] میفرماید: «پس به خاطر کفرتان، عذاب را بچشید.»
35.پس [اى پیامبر!] صبر کن، چنان که پیامبران اولوا العزم صبر کردند و براى [عذاب] آنان شتاب مکن! روزى که آنچه را وعده داده شدهاند، بنگرند، گویى جز ساعتى از روز [در دنیا] نماندهاند. [این] ابلاغى است [براى همگان]، پس آیا جز گروه بدکار نابود مىشوند؟