٣.آمرزندهى گناه، پذیرندهى توبه، سختکیفر و صاحب عطاى فراوان. هیچ معبودى جز او نیست. بازگشت [همه] به سوى اوست
٤.جز کسانى که کفر ورزیدند، کسى در آیات خداوند جدال و ستیزه نمىکند، پس جنب و جوش آنان در شهرها تو را نفریبد
٥.پیش از این [کفّار مکه]، قوم نوح و گروههایى که پس از آنان آمدند، [پیامبرانشان را] تکذیب کردند. و هر امّتى بر آن شد تا پیامبرش را بگیرد [و بیازارد]. و به [وسیلهی] باطل ستیز و مجادله کردند تا حقّ را نابود نمایند. پس آنان را [به قهر خود] گرفتم. پس [بنگر که] کیفر من چگونه بوده است؟
٧.فرشتگانى که عرش [خدا] را حمل مىکنند و آنان که اطراف آن هستند، پروردگارشان را با سپاس و ستایش، تسبیح مىکنند و به او ایمان دارند. و براى مؤمنان، آمرزش مىخواهند [و مىگویند:] «پروردگارا! رحمت و علم تو همه چیز را فراگرفته است، پس کسانى را که توبه کردند و راه تو را پیروى نمودند بیامرز و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار
٨.پروردگارا! آنان و شایستگان از پدران و همسران و فرزندانشان را در آن باغهاى جاوِدانى که به ایشان وعده دادهاى، وارد کن! بىگمان تو همان خداى عزیز و حکیمى
٩.و آنان را از بدىها نگاه دار! و هر کس را در آن روز از بدىها حفظ کنى، پس مشمول رحمتت ساختهاى. و این همان رستگارى بزرگ است.»
١٠.[فرشتگان] به کافران مىگویند: «قطعاً دشمنى و خشم خداوند بزرگتر است از دشمنى شما با خودتان، آنگاه که [در دنیا] به ایمان دعوت مىشدید، ولى کفر مىورزیدید.»
١١.[کافران] میگویند: «پروردگارا! ما را دو بار میراندى و دو بار زنده کردى. اینک به گناهان خود اعتراف کردیم؛ پس آیا براى بیرون رفتن [از دوزخ] راهى هست؟»
١٢.[به کافران گفته مىشود:] این [عذاب] براى آن است که هرگاه خداوند به یگانگى خوانده مىشد، کفر مىورزیدید، ولى هرگاه براى او شریکى آورده مىشد، باور مىکردید. پس [امروز] حکم براى خداوند بلندمرتبهی بزرگ است.»
١٣.اوست که آیات خود را به شما نشان مىدهد و از آسمان براى شما روزى فرومىفرستد، و فقط کسانى پند مىگیرند که [به سوى خدا] بازمىگردند
١٥.[خداوند] درجات [بندگان شایسته] را بالا مىبرد. صاحب عرش است. روح را [که فرشتهی وحى است،] به فرمانش بر هر کس از بندگانش که بخواهد، مىفرستد تا [مردم را] از روز [رستاخیز و] ملاقات بیم دهد
١٦.روزى که مردم ظاهر و آشکارند. و هیچ چیز از آنان بر خداوند پنهان نیست. «امروز فرمانروایی از آنِ کیست؟» از آنِ خداوند یکتاى قهّار.»
١٧.امروز، هر کس برابر آنچه به دست آورده است، پاداش داده مىشود. امروز هیچ ظلمى نیست. خداوند به حساب [بندگانش] زود مىرسد
١٨.[اى پیامبر!] مردم را از روز نزدیک بترسان! آنگاه که [از شدّت وحشت] جانها به گلوگاه میرسد، در حالى که اندوه خویش را فرومىبرند. [آن روز] ستمکاران هیچ دوست دلسوز و هیچ شفاعتگرى که سخنش پذیرفته باشد، ندارند
٢٠.و خداوند به حقّ داورى مىکند. و معبودهایى که [مشرکان] به جای او مىخوانند، [ناتوانند و] هیچ حکمى نمىکنند. خداوند است که شنواى بیناست
٢١.آیا در زمین نگشتند تا بنگرند سرانجام کسانى که پیش از آنان بودند، چگونه بوده است؟ آنان از اینها نیرومندتر بودند، و در زمین آثارى پایدارتر داشتند، پس خداوند آنان را به خاطر گناهانشان [به قهر خود] گرفت، و در برابر [قهر] خداوند هیچ مدافعى نداشتند
٢٢.این [قهر الهى] به خاطر آن بود که پیامبرانشان همراه با دلایل روشن به سراغ آنان مىآمدند، ولى آنان کفر ورزیدند، پس خداوند آنان را [به قهر خود] گرفت. او نیرومند و سختکیفر است
٢٥.پس چون موسى از سوى ما حقّ را براى آنان آورد، گفتند: «کسانى که همراه با موسى ایمان آوردهاند، پسرانشان را بکشید، و زنانشان را [براى خدمتکارى] زنده نگهدارید!» [غافل از آن که] نیرنگ کافران جز در گمراهى و تباهى نیست
٢٦.و فرعون گفت: «بگذارید تا من موسى را بکشم و او پروردگارش را بخواند، [تا نجاتش دهد.] من مىترسم که او دین شما را تغییر دهد، یا در این سرزمین فساد کند.»
٢٧.و موسى گفت: «من به پروردگارم و پروردگار شما پناه مىبرم از [شرّ] هر متکبّرى که به روز حساب ایمان ندارد.»
٢٨.و مردى باایمان از خاندان فرعون که ایمانش را پنهان مىداشت، گفت: «آیا مىخواهید مردى را که مىگوید: پروردگار من خداوند است، بکشید؟! در حالى که او از سوی پروردگارتان با دلایل روشن نزد شما آمده است. اگر او دروغگو باشد، دروغش به زیان خود اوست؛ ولى اگر راستگو باشد، بعضى از آنچه را که به شما وعده مىدهد، بر سرتان خواهد آمد. خداوند کسى را که اسرافکار [و] بسیار دروغگوست، هدایت نمىکند
٢٩.اى قوم من! امروز حکومت براى شماست که در این سرزمین غلبه دارید؛ ولى اگر عذاب خدا به سراغ ما آید، پس چه کسى ما را یارى خواهد کرد؟» فرعون گفت: «من جز آنچه که خود [صلاح] مىبینم به شما نشان نمىدهم. و من شما را جز به راه راست هدایت نمىکنم.»
٣١.[از سرنوشتى] مانند سرنوشت قوم نوح و قوم عاد و قوم ثمود و کسانى که پس از آنها آمدند. و خداوند با بندگان سر ستم ندارد
٣٣.روزى که [به خاطر سختی عذاب] پشتکنان از این سو به آن سو مىگریزید، براى شما هیچگونه پناهگاه و نگهدارندهاى [در برابر عذاب الهى] نیست. و هر که را خداوند [بر اثر اعمالش] گمراه کند، [و به حال خود واگذارد،] هیچ هدایتگرى براى او نیست
٣٤.به راستی یوسف پیش از این با دلایل روشن نزد شما [مصریان] آمد، امّا شما همواره از آنچه برایتان آورده بود، در شک بودید. تا آنگاه که از دنیا رفت، گفتید: «خداوند پس از او هرگز پیامبرى نخواهد فرستاد!» اینگونه، خداوند هر اسرافکار بدگمانى را گمراه مىسازد،
٣٥.کسانى که دربارهى آیات خداوند به ستیز و مجادله مىپردازند، بیآنکه هیچ دلیلى برایشان آمده باشد. [این کار] نزد خداوند و نزد کسانى که ایمان آوردهاند، خشم بزرگى را به دنبال دارد. اینگونه، خدا بر دل هر متکبّر زورگویى مهر [شوربختى] مىنهد.»
٣٧.وسایل [بالا رفتن به] آسمانها، تا از خداى موسى آگاه شوم و البتّه من او را دروغگو مىپندارم.» و اینگونه [شیطان،] کار زشت فرعون را برایش آراست، و از راه حقّ بازماند. و توطئه فرعون جز در نابودى و زیان نبود
٣٨.و کسى [از فرعونیان] که ایمان آورده بود، گفت: «اى قوم من! از من پیروى کنید، تا شما را به راه راست [و رستگاری] هدایت کنم
٤٠.هر کس کار بدى کند، جز همانند آن کیفر داده نمىشود. و کسانی که کار شایستهاى کنند و مؤمن باشند، چه مرد، چه زن، آنانند که وارد بهشت مىشوند و در آنجا بىحساب روزیشان مىدهند
٤٢.مرا دعوت مىکنید تا به خدای یگانه کافر شوم، و چیزى را که به [حقّانیت] آن علم ندارم، شریک او گردانم. و من شما را به سوى [خداوند] شکستناپذیر و بسیار آمرزنده دعوت مىکنم
٤٣.ناگزیر آنچه مرا به سوی آن مىخوانید، نه در دنیا و نه در آخرت، [در خورِ] خواندن نیست. در حالى که بازگشت ما به سوى خداست، و اسرافکاران همدم آتشند
٤٤.پس به زودى آنچه را براى شما مىگویم، به یاد خواهید آورد. و من کارم را به خدا وامىگذارم که او به [احوال] بندگانش بیناست.»
٤٦.[عذاب فرعونیان] آتش است که هر صبح و شام، بر آن عرضه مىشوند. و روزى که رستاخیز برپا شود، [گفته میشود:] «فرعونیان را در سختترین عذاب وارد کنید!»
٤٧.و [یاد کن] آنگاه که در آتش به بحث [و جدل] مىپردازند. زیردستان به کسانى که تکبّر ورزیدند، میگویند: «ما پیرو شما بودیم. پس آیا [امروز] شما مىتوانید بخشى از آتش را از ما دور کنید؟»
٤٨.کسانى که تکبّر مىورزیدند، [در پاسخ] میگویند: «[اکنون] ما همگى در آتش هستیم، زیرا خداوند میان بندگانش [به عدالت] داورى کرده است.»
٤٩.و کسانى که در دوزخند، به نگهبانان دوزخ میگویند: «از پروردگارتان بخواهید که یک روز از عذاب ما بکاهد.»
٥٠.[نگهبانان دوزخ در پاسخ] میگویند: «آیا پیامبرانتان دلایل روشن برای شما نیاوردند؟!» مىگویند: «چرا!» میگویند: «پس [خدا را] بخوانید، و دعا کنید. ولى دعاى کافران در گمراهى است. [و به اجابت نمیرسد.]»
٥١.ما پیامبران خود، و کسانى را که ایمان آوردهاند، هم در زندگى دنیا، و هم روزى که گواهان برمىخیزند، یارى مىکنیم
٥٥.پس [ای پیامبر! بر آزار دشمنان] شکیبا باش که وعدههاى خداوند راستین است. و براى گناهت آمرزش بخواه. و شامگاهان و بامدادان، سپاسگزارانه پروردگارت را تسبیح کن
٥٦.کسانى که در آیات خداوند بىآنکه برهانى برایشان آمده باشد، ستیز و مجادله مىکنند، در سینههایشان جز خودبزرگبینى نیست که به آن نخواهند رسید، [و از مجادله خود نتیجه نخواهند گرفت.] پس به خدا پناه ببر که بىشک او شنواى بیناست
٥٨.نابینا و بینا یکسان نیستند. و کسانى هم که ایمان آوردند و کارهاى شایسته کردهاند، با [مردم] بدکار برابر نیستند. چه کم پند مىپذیرید
٦٠.و پروردگارتان فرمود: «مرا بخوانید تا براى شما اجابت کنم. کسانى که از بندگی من سر باز میزنند و تکبّر مىورزند، به زودى با سرافکندگى وارد دوزخ مىشوند.»
٦١.خداوند کسى است که شب را براى شما قرار داد تا در آن آرام گیرید، و روز را [براى کار و تلاش] روشنىبخش ساخت. خداوند نسبت به مردم لطفِ بسیار دارد؛ ولى بیشتر مردم شکرگزارى نمىکنند
٦٢.این است خداوندى که پروردگار شما و آفریدگار هر چیز است. معبودى جز او نیست. پس چگونه [از راه حقّ] بازگردانده مىشوید؟
٦٤.خداوند کسى است که زمین را آسایشگاه و آسمان را سر پناه شما قرار داد. و شما را صورتگرى کرد، پس چهرههایتان را نیکو نگاشت. و از پاکیزهها به شما روزى داد. این است خدایى که پروردگار شماست، پس پربرکت و بلندمرتبه است خدایى که پروردگار جهانیان است
٦٥.اوست زندهاى که جز او معبودى نیست. پس او را در حالى بخوانید که دین را برایش خالص کردهاید. سپاس و ستایش مخصوص خداوندى است که پروردگار جهانیان است
٦٦.بگو: «من از آن هنگام که دلایل روشنى از جانب پروردگارم به من رسیده، نهى شدهام از این که معبودانى را بپرستم که شما به جای خداوند مىخوانید. و فرمان یافتهام که فقط تسلیم پروردگار جهانیان باشم.»
٦٧.او کسى است که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس از عَلَقه، سپس شما را به صورت نوزادى بیرون مىآورد، آنگاه [رشدتان مىدهد،] تا به کمال قوّت خود برسید، سپس پیر شوید. و بعضى از شما پیش از رسیدن به پیرى مىمیرید؛ [ولى برخى زنده مىمانید] تا به سرآمدى که معین است، برسید. و باشد که بیندیشید
٦٨.او کسى است که زنده مىکند و مىمیراند. پس چون به [وجود] چیزى حکم کند، فقط به آن مىگوید: «باش!» پس بىدرنگ موجود مىشود
٧٠.همان کسانى که این کتاب [آسمانى] و آنچه را که پیامبرانمان را به آن فرستادهایم، دروغ شمردند. پس به زودى [نتیجهى کار خود را] خواهند دانست
٧٤.به جای خداوند مىپرستیدید؟!» [دوزخیان] میگویند: «آنها را گم کردهایم، بلکه [انگار] ما در دنیا چیزى را نمیپرستیدیم!» اینگونه خداوند کافران را گمراه مىکند
٧٥.[به آنان گفته مىشود:] «این [عذاب] به خاطر آن است که در زمین به ناحقّ شادى مىکردید و در ناز و سرمستى به سر مىبردید
٧٧.پس [اى پیامبر!] صبر کن که وعدهى خداوند حقّ است. پس هرگاه بخشى از آنچه را به آنان وعده دادهایم، به تو نشان دهیم، یا [پیش از آن] تو را از دنیا ببریم، [در هر صورت،] به سوى ما بازمىگردند
٧٨.و ما پیش از تو پیامبرانى فرستادیم. داستان برخى از آنان را براى تو بازگو کردیم. و [داستان] بعضى دیگر را براى تو بیان نکردیم. و هیچ پیامبرى نمىتواند معجزهاى جز به فرمان خدا بیاورد. پس چون فرمان خدا آمد، به حقّ داورى خواهد شد، و باطلگرایان آنجا زیانکارند
٧٩.خداوند است که براى شما چهارپایان را قرار داد تا از برخى از آنها سوارى بگیرید و از برخى از آنها بخورید
٨٠.و براى شما در دامها منافع [دیگرى نیز] هست. و تا سوار بر آنها، به نیازى که در دل دارید، برسید. و بر آنها و بر کشتىها برده مىشوید
٨١.و خداوند [پیوسته] نشانههای خود را به شما نشان مىدهد، پس کدام یک از نشانههای الهى را انکار مىکنید؟
٨٢.پس آیا در زمین نگشتند تا ببینند سرانجام کسانى که پیش از آنان بودهاند، چه شد؟ تعدادشان از اینها بیشتر بود، نیرومندتر بودند و در زمین، آثارى پایدارتر داشتند؛ امّا آنچه به دست آورده بودند، به کارشان نیامد
٨٣.پس چون پیامبرانشان دلایل روشن براى آنان آوردند، به اندک دانشی که نزد خود داشتند، شادمان شدند، [و منطق پیامبران را به حساب نیاوردند.] و آنچه [از قهر الهى] که همواره به تمسخر مىگرفتند، آنان را فراگرفت
٨٤.پس چون عذاب ما را دیدند، گفتند: «به خداوند یکتا ایمان آوردیم، و به معبودانى که [پیشتر] با او شریک قرار مىدادیم، کافر شدیم.»
٨٥.امّا پس از آن که قهر ما را دیدند، دیگر ایمانشان برای آنها سودى نداشت. این شیوه و سنّت الهى است که در میان بندگانش جارى است.، [که ایمانشان را پس از دیدن عذاب نمىپذیرد.] و آنجا کافران زیانکارند