٤.کسانى که به آخرت ایمان ندارند، کارهاى [زشت]شان را براى آنان زیبا جلوه مىدهیم تا [همچنان] سرگشته باشند
٧.[یاد کن] هنگامی که موسى به خانوادهى خود گفت: «من آتشى دیدم، به زودى براى شما خبرى از آن خواهم آورد، یا شعلهى آتشى براى شما مىآورم، باشد که خود را گرم کنید.»
٨.پس همین که نزد آن آمد، ندا داده شد که: «آن که در آتش است و آن که اطراف آن است، پر برکت باد. و منزّه است خداوندى که پروردگار جهانیان است
١٠.و عصایت را بیفکن!» پس همین که آن را دید چنان جستوخیز مىکند، که گویا مارى کوچک است، پشتکنان فرار کرد و به عقب برنگشت. [گفتیم:] «اى موسى! نترس! که فرستادگان در آستان من نمىترسند،
١٢.و دستت را در گریبانت کن؛ تا بدون هیچ عیبى، سپید و درخشان بیرون آید، [این معجزه] در زمرهى معجزات نُهگانه است [که تو با آنها] به سوى فرعون و قومش [فرستاده مىشوى] که آنان قومى فاسقاند.»
١٤.و با آن که در دل به آن یقین داشتند، از روى ستم و برترىجویى، انکارش کردند. پس بنگر که فرجام تبهکاران چگونه است؟
١٥.و به راستى به داود و سلیمان، دانشى [ویژه] عطا کردیم، و آن دو گفتند: «ستایش، مخصوص خداوندى است که ما را بر بسیارى از بندگان مؤمنش برترى بخشید.»
١٦.و سلیمان، وارث داود شد. و گفت: «اى مردم! به ما زبان پرندگان آموختهاند، و از هرچیز، [بهرهاى] به ما عطا شده؛ بىگمان این، همان برترى آشکار است.»
١٨.[سلیمان با لشکر خود حرکت مىکرد،] تا به وادى مورچگان رسیدند. مورچهاى گفت: «اى مورچگان! به خانههاى خود بروید تا سلیمان و لشکریانش، شما را ناآگاهانه پایمال نکنند.»
١٩.پس [سلیمان] از سخن این مورچه، با تبسّمى خندان شد و [به خاطر نعمت فهم گفتار حیوانات] گفت: پروردگارا! به من الهام کن [و توفیق ده] تا نعمتى را که به من، و به پدر و مادرم بخشیدهاى، شکر گزارم. و کار شایستهاى که آن را مىپسندى، انجام دهم. و به رحمتت مرا، در زمرهى بندگان شایستهات درآور!»
٢٠.و [سلیمان] جویاى حال پرندگان شد و گفت: «مرا چه شده که هدهد را نمىبینم؟ [آیا حضور دارد و من او را نمىبینم؟] یا از غایبان است؟
٢١.قطعاً او را کیفرى سخت خواهم داد، یا [براى عبرت دیگر پرندگان] او را سر مىبرم، مگر آن که [براى غیبتش] دلیلی روشن [و عذری موجّه] برایم بیاورد.»
٢٢.پس دیرى نپایید که [هدهد آمد و] گفت: «از چیزى آگاهى یافتم که تو [با همهى عزّت و شوکتى که دارى،] از آن آگاه نشدهاى، و براى تو از [منطقهى] سَبَأ گزارشى مهم و درست آوردهام
٢٤.آن زن و قومش را چنین یافتم که به جاى خدا، براى خورشید سجده مىکنند، و شیطان، اعمالشان را در نظرشان آراسته، پس آنان را از راه [حقّ] بازداشته است. و آنان هدایت نمىشوند.»
٢٥.[شیطان، اعمالشان را آراسته بود] که آنان برای خدا سجده نکنند. همان [خداوندى] که چیزهاى ناپیداى آسمانها و زمین را بیرون مىآورد [و آشکار مىکند]. و عملکرد نهان و آشکار شما را مىداند
٢٨.این نامهى مرا ببر و به سوى آنها بیفکن! آنگاه از آنان روى برتاب [و گوشهاى کمین کن]، پس بنگر چه پاسخى مىدهند؟»
٢٩.[چون هدهد، نامه را نزد بِلقِیس، ملکهی سبأ افکند، او] گفت: «اى اشراف [و بزرگان کشور]! نامهاى پرارزش به سوى من افکنده شد
٣٣.[بزرگان قوم] گفتند: «ما سخت نیرومند و دلاوریم، و داراى قدرت جنگى فراوان هستیم، ولى اختیار کار با توست، پس بنگر چه فرمان مىدهى؟»
٣٤.[ملکه] گفت: «بىشک، هرگاه پادشاهان [با لشکریان] به منطقهى آبادى وارد شوند، [و هجوم بَرند،] آنجا را به تباهى مىکشند، و عزیزانِ آنجا را خوار مىکنند. و این، شیوهى همیشگى آنان است
٣٥.[من جنگ را به صلاح نمىبینم،] و هدیهاى ارزشمند به سویشان مىفرستم، پس چشم به را هم تا ببینم فرستادگان من با چه خبرى بازمىگردند. [شاید سلیمان هدیه را بپذیرد و ما درامان بمانیم.]»
٣٦.چون [پیک حامل هدیه،] نزد سلیمان آمد، سلیمان گفت: «آیا مرا با مالى ناچیز یارى مىکنید؟ آنچه خداوند به من داده بهتر است از آنچه به شما داده است. [من با هدیهى شما شاد نمىشوم،] بلکه شمایید که به هدیهى خود شادمانید
٣٧.به سوى آنان برگرد! [و به آنان اعلام کن] که ما با لشکریانى به سوى آنان خواهیم آمد که تاب رویارویى با آن را ندارند. و آنان را از آنجا با زبونى و خوارى بیرون خواهیم راند.»
٣٨.[سپس به حاضران] گفت: «اى بزرگان! کدام یک از شما تخت آن [ملکه] را پیش از آن که آنان به حال تسلیم نزد من آیند، براى من مىآورد؟»
٣٩.یکی از جنّیان کاردان گفت: «من آن را نزد تو مىآورم، پیش از آن که از جاى خود برخیزى. و من بر این [کار] توانا و امینم.»
٤٠.کسى [به نام آصِف بن بَرخیا] که به بخشى از کتاب [الهى] آگاهى داشت، گفت: «من آن [تخت] را پیش از آن که پلک چشمت به هم بخورد، نزد تو مىآورم!» همین که [سلیمان،] آن را نزد خود مستقرّ دید، [به جاى غرور و تکبّر] گفت: «این از لطف پروردگار من است، تا مرا بیازماید که آیا شکرگزارم یا ناسپاس؟ و هر کس شکر کند، قطعاً به سود خویش شکر کرده، و هر کس ناسپاسى ورزد، [زیانى به خدا نمىرساند.] پروردگار من بىنیاز و کریم است.»
٤١.[آنگاه] گفت: «تخت را [با تغییراتی] برایش ناشناس گردانید، تا ببینیم آیا [به شناخت آن] راه مىیابد، یا از کسانى است که [بدین چیزها] راه نمىبرند.»
٤٢.پس هنگامى که [ملکه آمد، به او گفته شد: «آیا تخت تو اینگونه است؟» گفت: «گویا خودِ آن است! و ما را پیش از این [که شاهد این معجزات باشیم، به حقّانیت و قدرت سلیمان] آگاه کردند. و تسلیم شدیم.»
٤٤.به او گفتند: «واردِ صحنِ قصر شو!» پس چون آن را دید، پنداشت بِرکهی آبى است. جامه از ساق پاهایش برگرفت، [سلیمان] گفت: «[این جا آبى نیست،] بلکه قصرى است از شیشه و بلور صیقلى.» [ملکه] گفت: «پروردگارا! من به خود ستم کردم؛ و [اکنون] همراه سلیمان، در برابر پروردگار جهانیان، سر تسلیم فرود آوردهام!»
٤٥.و به سوى قوم ثمود، برادرشان صالح را فرستادیم که [گفت:] «خداوند را بپرستید!» آنگاه مردم دو گروه [مؤمن و کافر] شدند که با یکدیگر ستیزه مىکردند
٤٦.[صالح] گفت: «اى قوم من! چرا پیش از نیکى، شتابزده خواهان بدى هستید؟ [چرا درخواست عذاب مىکنید؟] چرا از خداوند آمرزش نمىخواهید تا مشمول رحمت گردید؟»
٤٧.[مردم به صالح] گفتند: «ما به تو و همراهانت، فال بد زدهایم. این قحطى و مشکلاتِ ما، به خاطر وجود شماست!]» [صالح] گفت: «فال، [و سرنوشت نیک و بد] شما نزد خداست، بلکه شما گروهى هستید که مورد آزمایش قرار گرفتهاید.»
٤٩.[آن گروههای مفسد به یکدیگر] گفتند: «به خداوند سوگند یاد کنید [و همقسم شوید] که بر صالح و خانوادهاش شبیخون مىزنیم، [و آنها را به قتل مىرسانیم،] سپس به خونخواهش خواهیم گفت: ما در محل قتل کسانش حاضر نبودیم، و ما قطعاً راست مىگوییم.»
٥٢.پس این خانههاى آنهاست که به خاطر ظلمى که کردند، ویران و خالى شده است. و قطعاً در این [کیفر، عبرت و] نشانهی روشنى است براى اهل علم و آگاهى
٥٥.آیا شما از روی شهوت، به جای زنان، به سراغ مردان مىروید؟ بلکه شما مردمى [نادان و] جهالت پیشهاید.»
٥٦.ولى پاسخ قومش جز این نبود که گفتند: «خاندان لوط را از شهرتان بیرون کنید؛ زیرا آنان مردمى هستند که پاکدامنی را میطلبند، [و با ما همصدا نیستند]!»
٥٧.پس ما لوط و خانوادهاش را نجات دادیم، جز زنش را که [به خاطر انحراف،] مقدّر کرده بودیم از بازماندگان [و نابودشدگان] باشد
٥٨.سپس بارانى [از سنگ] بر سر آنها باریدیم، [و همگى زیر آن دفن شدند.] و چه بد است باران هشداردادهشدگان
٥٩.بگو: «سپاس براى خداست و سلام بر آن بندگانش، که آنان را برگزید.» آیا خدا بهتر است یا آنچه که شریک او قرار مىدهند؟
٦٠.کیست که آسمانها و زمین را آفرید؟ و از آسمان براى شما آبی فروفرستاد، پس به وسیلهى آن، باغهایى بهجتانگیز رویاندیم. کار شما نبود که درختانش را برویانید. آیا با خدا معبود دیگری هست؟ [نه،] بلکه آنان قومى منحرفند
٦١.کیست که زمین را قرارگاهى ساخت و در آن، رودها قرار داد، و براى آن، کوهها را [مانند لنگر،] ثابت و پابرجا نهاد و میان دو دریا[ی شور و شیرین] مانعى قرار داد [که با هم مخلوط نشوند]. آیا با خدا معبود دیگری هست؟ [نه،] بلکه بیشتر آنان نمىدانند
٦٢.کیست که هرگاه درماندهاى او را بخواند، اجابت نماید، و بدى و ناخوشى را برطرف کند؟ و شما را جانشینان زمین قرار دهد؟ آیا با خدا معبود دیگری هست؟ چه کم پند مىپذیرید
٦٣.کیست که شما را در تاریکىهاى خشکى و دریا هدایت مىکند؟ و کیست که بادها را مژدهاى پیشاپیشِ [بارانِ] رحمتش مىفرستد؟ آیا با خدا معبود دیگری هست؟ خداوند برتر است از آنچه براى او شریک قرار مىدهند
٦٤.کیست که آفرینش را آغاز مىکند، سپس آن را [در قیامت] باز مىگرداند؟ و کیست که شما را از آسمان و زمین روزى مىدهد؟ آیا با خداوند معبود دیگرى هست؟ بگو: «اگر راست مىگویید، برهانتان را بیاورید.»
٦٥.بگو: «جز خداوند، هیچکس در آسمانها و زمین، غیب نمىداند و کسى نمىداند چه زمانى برانگیخته خواهد شد.»
٦٦.[چنین نیست که قیامتی در کار نباشد؛] بلکه علم مشرکان نسبت به آخرت، پایان یافته است، بلکه [با شنیدن دلایل، باز هم] از آن در شک هستند، بلکه نسبت به [چگونگى] وقوع آن کورند
٦٧.و کسانى که کفر ورزیدند، گفتند: «آیا هرگاه ما و پدرانمان، خاک شدیم، آیا حتماً [زنده از گور] بیرون آورده مىشویم؟
٦٨.در حقیقت به ما و نیاکانمان، پیشتر، این وعده داده شده، [اما] این وعده، جز افسانههاى پیشینیان، چیز دیگرى نیست!»
٧٦.به راستی این قرآن، بیشتر آنچه را بنىاسرائیل در آن اختلاف دارند، [به طور صحیح] برآنان حکایت مىکند
٨٠.بىشک، نمىتوانى دعوت خود را به گوش مردگان برسانى. و نمىتوانى کران را آنگاه که روى برمىگردانند و پشت مىکنند، فراخوانى
٨١.تو هدایتگر کوران از گمراهیشان نیستى؛ تو فقط مىتوانى سخن خود را به گوش کسانى برسانى که به آیات ما ایمان آوردهاند و در برابر حقّ تسلیم هستند
٨٢.و هرگاه سخن [و وعدهى عذاب الهى] بر مردم حتمى شود، جنبندهاى را براى آنان از زمین بیرون آوریم، تا با آنان سخن گوید که: «مردم همواره [نشانهها و] آیات ما را باور نمىکردند.»
٨٣.و [یاد کن] روزى که از هر امّتى، گروهى از کسانى که آیات ما را انکار مىکنند، محشور مىکنیم، پس آنان از پراکنده شدن منع مىشوند
٨٤.چون گرد آیند، [خداوند] مىفرماید: «آیا آیات مرا دروغ انگاشتید، و حال آن که به آنها احاطهى علمى نداشتید. آیا شما [در طول زندگی، جز تکذیب] چه مىکردید؟»
٨٥.و به خاطر ستمى که کردند، حکم [عذاب] بر آنان مقرّر گردید، پس آنها حرفى نمىزنند [و سخنى ندارند که بگویند]
٨٦.آیا ندیدند که ما شب را قرار دادیم، تا در آن آرام گیرند، و روز را روشنىبخش ساختیم؟ حتماً در این امر، براى کسانى که ایمان دارند، عبرتهایى است
٨٧.و [یاد کن] روزى که در صور دمیده شود، پس هرکه در آسمانها و هر که در زمین است، به هراس میافتد، مگر آن کس که خدا بخواهد. و همگى خاضعانه نزد او میآیند
٨٨.و کوهها را مىبینى و مىپندارى که بىحرکتند، در حالى که آنها همچون ابر در حرکتند. [این] صنعت [ماهرانهی] خداست که هر چیزى را با دقّت ساخته است. او به هرچه انجام مىدهید، آگاه است
٨٩.كسانی که كار نیكى بیاورند، [پاداشى] بهتر از عملشان خواهند داشت، و آنان از هراس آن روز، ایمِن هستند
٩٠.و كسانی كه كار بدى بیاورند، پس به رو در آتش سرنگون شوند، [و به آنان گفته شود:] «آیا جز آنچه مىكردید، سزا داده مىشوید؟»
٩١.[اى پیامبر! بگو:] «فقط مأمورم پروردگار [مکّه،] این شهرى كه خداوند آن را محترم شمرده، بپرستم. و همه چیز تنها براى اوست. و من مأمورم از اهل تسلیم و طاعت باشم
٩٢.و قرآن [را بر مردم] تلاوت كنم.» پس هر كس هدایت را بپذیرد، به سود خود پذیرفته، و هركس گمراه شود، پس بگو: «من فقط هشداردهندهام!»
٩٣.و بگو: «ستایش براى خداست. به زودى آیاتش را به شما نشان خواهد داد، و آن را خواهید شناخت.» و پروردگارت از آنچه مىکنید، غافل نیست