١.مبارک است آن [خداوندی] که قرآن، وسیلهى شناخت حقّ از باطل را بر بندهاش فروفرستاد، تا براى جهانیان مایهى هشدار باشد
٢.خداوندى که فرمانروایى آسمانها و زمین براى اوست، و هیچ فرزندى نگزیده و در فرمانروایى شریکى ندارد. و هر چیزى را آفرید وآن را به شایستگى اندازه نهاد
٣.[مشرکان] به جاى او معبودانى گرفتند که هیچ چیز نمىآفرینند، و خود آفریده شدهاند. مالک هیچ زیان و سودى براى خود نیستند. و تسلّطى بر مرگ و حیات و برانگیختن [پس از مرگ] ندارند
٤.و کسانى که کافر شدند، گفتند: «این [قرآن] فقط دروغى بزرگ است که او ساخته است. و گروه دیگرى او را بر این کار یارى کردهاند.» پس به راستى مرتکب ستمى سنگین و دروغى بزرگ شدهاند
٥.و گفتند: «[این قرآن،] افسانههاى پیشینیان است که او نوشتن آنها را [از نویسندگان] درخواست کرده است، و آن [نوشته] هر صبح و شام بر او خوانده مىشود [تا از بر کند، و بر ما بخواند، و بگوید: این وحى است]!»
٦.بگو: «[این قرآن را] کسى فروفرستاد که رازهاى پوشیده در آسمانها و زمین را مىداند. قطعاً او آمرزنده و مهربان است.»
٧.[کافران] گفتند: «این چه پیامبرى است که [مانند ما] غذا مىخورد، و در بازارها راه مىرود؟ چرا فرشتهاى به سوى او نازل نشده تا همراه او بیمدهنده باشد؟
٨.یا [چرا از آسمان] بر او گنجى نمیافکنند؟ یا چرا او باغى ندارد تا از [میوههای] آن بخورد؟» و ستمگران [به مؤمنان] گفتند: «شما جز مردی جادو شده را پیروى نمىکنید.»
٩.بنگر که چگونه براى تو مَثَلها زدند؟ [و تو را چگونه وصف کردند؟] پس گمراه شدند؛ در نتیجه نمىتوانند راهى [به حقیقت] بیابند
١٠.مبارک است خدایى که اگر بخواهد، بهتر از آنچه را آنها توقّع دارند، براى تو قرار مىدهد؛ باغهایى که از زیر [درختان] آن نهرها جریان دارد، و قصرهایى براى تو قرار مىدهد
١١.[کافران نه تنها تو،] بلکه قیامت را انکار کردهاند. و ما براى منکران قیامت، آتشى فروزان و سوزان آماده کردهایم
١٥.[اى پیامبر!] به مردم بگو: «آیا این [ذلّت و عذاب] بهتر است، یا بهشت جاوِدانى که به پرهیزکاران وعده داده شده، و سزا و سرانجام آنان است؟»
١٧.روزى که خداوند، مشرکان و آنچه را از غیر خدا مىپرستیدند، [یک جا] گرد مىآورد، پس [به معبودهاى آنان] میفرماید: «آیا شما بندگان مرا گمراه کردید؟ یا خودشان راه را گم کردند؟»
١٨.آنها میگویند: تو منزّهى! ما را نرسد که جز تو سرپرستى بگیریم؛ ولى تو اینان و پدرانشان را [از نعمتها] برخوردار کردى، تا آن که یاد [تو] را فراموش کردند، و گروهى هلاک و سر در گم شدند.»
١٩.[خداوند مىفرماید:] «پس [این معبودها] گفتههاى شما را تکذیب کردند. [اکنون] در چارهاندیشى [براى خود] و یارى رساندن [به خویش] توانى ندارید. و هر کس از شما ستم کند [و شرک ورزد]، عذاب بزرگى به او مىچشانیم.»
٢٠.و ما هیچ پیامبرى پیش از تو نفرستادیم، مگر آن که آنان [نیز مانند مردم] غذا مىخوردند و در بازارها راه مىرفتند. و ما برخى از شما را وسیلهى آزمایش برخى دیگر قرار دادیم، [تا ببینیم] آیا صبر و تحمّل از خود نشان مىدهید؟ و پروردگارت همواره بیناست
٢١.و کسانى که به ملاقات ما امید ندارند، [و رستاخیز را نمىپذیرند،] گفتند: «چرا فرشتگان بر ما نازل نمىشوند؟ یا چرا پروردگارمان را نمىبینیم؟» به راستى خود را بزرگ شمردند و سرکشى بزرگى ورزیدند
٢٢.روزى که فرشتگان را مىبینند، آن روز براى گناهکاران مژدهاى نیست، و [به فرشتگان] مىگویند: «ما را امان دهید و [عذاب را از ما] دور کنید!»
٢٧.و روزى که ستمکارِ [مشرک] دو دست خود را [از روى حسرت] به دندان مىگزد، و مىگوید: «اى کاش همراه با پیامبر راهى به سوى حق برمىگرفتم
٢٩.[آن دوست] بعد از آن که حقّ به سراغ من آمد، مرا از یادآورى [آن] گمراه ساخت. و شیطان، هنگام امید، انسان را رها مىکند.»
٣١.و ما اینگونه براى هر پیامبرى، دشمنى از گناهکاران قرار دادیم. و پروردگارت براى راهنمایى و یاری تو بس است
٣٢.و کسانى که کفر ورزیدند، گفتند: «چرا قرآن یکجا بر او نازل نشده است؟» [غافل از آن که ما] اینگونه [قرآن را به تدریج فروفرستادیم،] تا دل تو را به آن استوار کنیم و آن را پىدرپى و به آرامى بر تو خواندیم
٣٤.کسانى که به رو درافتاده، به سوى جهنّم محشور مىشوند، آنان بدترین جای را دارند، و گمراهترینِ مردمند
٣٦.پس به آن دو گفتیم: «به سوى قومى که آیات ما را تکذیب کردند، بروید.» آنگاه آنان را [به خاطر عِنادشان] به سختى قلع و قمع کردیم
٣٧.و قوم نوح را که پیامبران را تکذیب کردند، غرق نمودیم و آنان را براى مردم [تاریخ] عبرت قرار دادیم. و براى ستمکاران عذابى دردناک آماده کردیم
٤٠.بهراستی [مشرکان مکه، هنگام مسافرت به شام] بر آبادى [قوم لوط] که بارانِ عذاب بر آن باریده، گذر کردهاند. پس آیا آنجا را ندیدهاند؟ چرا! ولى [عبرت نگرفتهاند، زیرا] آنان به رستاخیز، امید و ایمانى ندارند
٤١.و هرگاه تو را ببینند، جز به مسخرهات نگیرند: «آیا این همان کسى است که خداوند او را پیامبر قرار داده است؟
٤٢.اگر ما بر پرستش بتها ایستادگى نمىکردیم، نزدیک بود که [او،] ما را از خدایانمان منحرف کند.» آنگاه که عذاب را ببینند، خواهند دانست که چه کسى گمراهتر است
٤٥.آیا به [قدرت] پروردگارت نمىنگرى که چگونه سایه را گسترده است؟ و اگر مىخواست، آن را ساکن [و ثابت] قرار مىداد. سپس خورشید را براى آن راهنما و نمایانگرِ آن قرار دادیم
٤٧.و او کسى است که شب را براى شما، پوشش، و خواب را، آرامبخش گردانید. و روز را زمان برخاستن [و تلاش] شما قرار داد
٤٨.و او کسی است که بادها را مژدهاى پیشاپیش [باران] رحمتش فرستاد. و از آسمان، آبى پاکیزه و پاککننده فروفرستادیم،
٤٩.تا با آن سرزمینی مرده را زنده گردانیم، و آن را به آفریدههاى خود از چهارپایان و مردمان بسیار بنوشانیم
٥٠.و بیگمان، ما آن [آیات] را در میانشان به صورتهاى گوناگون بیان کردیم، تا شاید به یاد [خدا] بیفتند. امّا بیشتر مردم جز ناسپاسى نخواستند
٥٣.و او خدایى است که دو دریا را به هم پیوست؛ این یکى شیرین و گوارا، و آن دیگرى شور و تلخ. و میان این دو حایلى قرار داد که همیشه از هم جدا باشند
٥٤.و او کسى است که انسان را از آب آفرید و او را [داراى پیوند] نسبى و سببی گردانید [و نسل او را از این دو راه گسترش داد]. و پروردگار تو همواره تواناست
٥٥.و آنان به جای خدا، چیزهایى را مىپرستند که نه سودشان مىدهد و نه زیانشان مىرساند. و کافران همواره در برابر پروردگارشان، پشتیبان یکدیگرند
٥٧.بگو: «من از شما هیچ مزدى در برابر رسالتم درخواست نمىکنم، مگر [این که] کسى بخواهد به سوى پروردگارش راهى در پیش گیرد. [این پاداش من است.]»
٥٨.و بر زندهاى که هرگز نمىمیرد، توکّل کن! و به ستایش او تسبیح گوى! همین بس که او به گناهان بندگانش آگاهى دقیق دارد
٥٩.خدایى که آسمانها و زمین، و آنچه را میان آنهاست، در شش روز [و دوران] آفرید. سپس بر عرش [قدرت و تدبیر جهان هستی] قرار گرفت. اوست [خداى] رحمان، پس دربارهی او از خبیر آگاه بپرس
٦٠.و چون به آنان گفته شود: «برای [خداى] رحمان سجده کنید!» میگویند: رحمان چیست؟ آیا به چیزى که تو فرمانمان مىدهى، سجده کنیم؟» [این دعوت] بر رمیدگى آنان مىافزاید
٦١.مبارک است کسى که در آسمان بُرجهایى قرار داد [که منزلگاههاى ستارگان است،] و در آن، خورشید و ماه تابانى نهاد
٦٢.و اوست که شب و روز را براى هر کس که بخواهد عبرت گیرد، یا بخواهد سپاسگزارى نماید، جانشین یکدیگر قرار داد
٦٣.و بندگان [خداى] رحمان کسانى هستند که بر زمین، بىتکبّر راه مىروند. و هرگاه نادانان، آنان را طرف خِطاب قرار دهند، [و سخنان نابخردانه گویند،] با نرمی پاسخ دهند
٦٨.و [بندگان خدا] کسانى هستند که با خداوند، معبود دیگرى را نمىخوانند، و انسانى را که خداوند [خونش را] حرام کرده است، جز به حقّ نمىکشند، و زنا نمىکنند، و هر کس این [گناهان] را مرتکب شود، عقوبت گناهش را خواهد دید
٧٠.مگر کسانى که توبه کنند و ایمان آورند و کار شایسته کنند. پس اینانند که خداوند بدىهایشان را به نیکى تبدیل مىکند. و خداوند همواره آمرزنده و مهربان است
٧٢.و [بندگان خدا] کسانى هستند که به دروغ گواهى نمىدهند و در مجلس [غِنا، و گفتار و کردار] باطل حاضر نمىشوند. و چون بر [گفتار] لغوى عبور کنند، کریمانه بگذرند
٧٣.و آنان کسانى هستند که چون آیات پروردگارشان به آنان گوشزد شود، کر و کور، [چشم و گوش بسته،] به سجده نمىافتند. [بلکه عمل آنان آگاهانه است]
٧٤.و کسانى که مىگویند: «پروردگارا! به ما از همسران و فرزندانمان آن ده که مایه روشنى چشمان باشد! و ما را پیشواى پرهیزکاران قرار ده!»
٧٥.به آنان به خاطر صبرشان، غرفه [هاى بهشتى] پاداش داده مىشود و در آنجا با تحیت و سلامی گرم روبرو خواهند شد
٧٧.بگو: «اگر دعاى شما نباشد، پروردگار من براى شما ارزشى قائل نیست. شما حقّ را تکذیب کردهاید، و به زودى کیفر تکذیبتان، دامن شما را خواهد گرفت.»