١٠.آنگاه که [در سفر از مَدین به مصر،] آتشى را دید، پس به خانوادهى خود گفت: «قدرى درنگ کنید، من آتشى دیدم، شاید شعلهاى از آن را براى شما بیاورم، یا نزد آتش راهنمایى بیابم.»
١٥.همانا قیامت خواهد آمد، [ولى] من مىخواهم [زمان] آن را پنهان دارم، تا هر کس برابر سعى و تلاش خود، جزا داده شود
١٦.پس مبادا کسى که به قیامت ایمان ندارد و پیرو هواى نفس خویش است، تو را از توجّه به قیامت بازدارد که نابود مىشوى
١٨.گفت: «این، عصاى من است که بر آن تکیه مىدهم، و با آن براى گوسفندانم برگ مىریزم، و کارهاى دیگرى هم براى من از آن برمىآید.»
٢٢.و دستت را در گریبانت فرو ببر تا بدون هیچ عیبى، سپید و درخشان بیرون آید، [که این نیز] معجزهاى دیگر است
٣٩.که کودک خود را در صندوقى بگذار و آن را به دریا بینداز، تا دریا آن را به ساحل افکند و دشمن من و دشمن او آن را برگیرد و من محبّتى از جانب خویش بر تو افکندم [تا تو را دوست بدارند] و تا زیر نظر من ساخته شوى [و پرورش یابى]
٤٠.آنگاه که خواهرت [نزد آنان] مىرفت تا بگوید: «آیا مىخواهید کسى را به شما نشان دهم که او را سرپرستى کند؟» [و آنان پذیرفتند.] پس [اینگونه] ما تو را به سوى مادرت بازگرداندیم تا چشم او روشن شود و اندوهگین نگردد و تو شخصى [از فرعونیان] را به قتل رساندى، پس تو را از غم نجات دادیم و تو را در آزمونهاى مختلف آزمودیم. پس چند سالى را در میان مردم مَدین درنگ کردى، [اینک] در زمان مقدّر [براى پذیرش رسالت به اینجا] آمدى
٤٢.[اکنون] تو و برادرت [هارون] با [معجزات و] نشانههایى که من به شما دادهام، بروید و درباره ذکر من [که ابلاغ وحی است،] من سستى نکنید
٤٥.[موسى و هارون] گفتند: «پروردگارا! مىترسیم که بر ما پیشى گیرد [و ما را بیازارد]، یا [نپذیرد و] بر سرکشى خود بیافزاید.»
٤٧.پس به سراغ او بروید و بگویید: ما دو فرستادهى پروردگار توایم، بنىاسرائیل را به همراه ما بفرست [و بیش از این] آنها را آزار مده! البتّه ما با معجزهاى از جانب پروردگارت به سوى تو آمدهایم، و درود بر کسى که هدایت را پیروى کند
٥٠.[موسى] گفت: «پروردگار ما کسى است که هر چیزى را، آفرینشی که درخور اوست، عطا کرد و آنگاه [آن را به راه کمال] هدایت فرمود.»
٥٢.[موسى] گفت: «علم آن در کتابى نزد پروردگار من است. پروردگارم نه اشتباه مىکند، و نه از یاد مىبرد.»
٥٣.خدایى که زمین را براى شما بستر آسایش قرار داد، و راههایى را در آن براى شما پدید آورد و از آسمان آبى فرستاد. پس با آن، انواعى از گیاهان گوناگون را [از خاک] بیرون آوردیم
٥٤.[هم خودتان از آن] بخورید، و [هم] چهارپایانتان را [در آن] بچرانید. البتّه در این [امور] نشانههایى براى خردمندان است
٥٨.پس ما [هم] حتماً جادویى همانند آن را براى تو خواهیم آورد. پس [اکنون] میان ما و خود زمانى را قرار بده که هیچ کدام از آن تخلّف نکنیم، [آن هم در] سرزمینى هموار، و با فاصلهاى که نسبت به همه یکسان باشد.»
٥٩.[موسى]گفت: «وعدهگاه [ما و] شما، روز زینت، [روز عید،] و در وقت نیمروز، که همهى مردم جمع شده باشند.»
٦١.موسى به آنان گفت: «واى بر شما! بر خدا دروغ نبندید، که شما را با عذابى [سخت] هلاک و ریشهکن خواهد کرد و آن کس که [به خدا] دروغ ببندد، بیتردید ناکام و زیانکار میگردد.»
٦٣.[فرعونیان] گفتند: «همانا این دو، (موسى و هارون) قطعاً جادوگرند و مىخواهند با سحرشان شما را از سرزمینتان بیرون کنند و آیین برتر شما را براندازند
٦٤.پس [اینک تمام] حیله و نیرنگ خود را گرد آورید، سپس در یک صف [و منظّم] بیایید. که بیتردید امروز پیروزى از آنِ کسى است که برترى یابد [و سحر او غالب شود].»
٦٦.[موسى] گفت: «بلکه شما بیفکنید.» پس از جادوى آنان چنان به نظرش آمد که ریسمانها و چوبدستهایشان مىشتابد
٦٩.و آنچه را در دست راستت دارى، بیفکن تا هر چه را آنان ساختهاند، در کام خود فروبرد. آنچه آنان ساختهاند، نیرنگ جادوگر است و جادوگر هر جا رود، [پیروز و] رستگار نگردد
٧٠.[چون موسی عصایش را افکند، دریافتند که کار موسی معجزه است، نه جادو، پس تمام] ساحران به سجده افتادند و گفتند: «ما به پروردگار هارون و موسى ایمان آوردیم.»
٧١.[فرعون] گفت: «آیا پیش از آنکه به شما اجازه دهم، به او ایمان آوردید؟! بىگمان او سردستهی شماست که به شما جادو آموخته است. پس دستها و پاهاى شما را یکى از راست و یکى از چپ میبرم و شما را بر شاخههاى نخل به دار خواهم آویخت و به زودى خواهید دانست که شکنجه و مجازات کدام یک از ما سختتر و پایدارتر است؟ [من یا خداى موسى؟]»
٧٢.[ساحران] گفتند: «ما هرگز تو را بر دلایل روشنى که برای ما آمده، و بر کسى که ما را آفریده، ترجیح نخواهیم داد. پس تو هر حکم و قضاوتى که مىخواهى بکن، تو فقط در این زندگانىِ دنیا حکم مىکنى
٧٣.ما به پروردگارمان ایمان آوردهایم تا خطاهاى ما، و آن جادویى که ما را به آن واداشتى، بر ما بیامرزد و خداوند بهتر و پایندهتر است.»
٧٤.چنین است که هرکس گناهکار و مجرم نزد پروردگار خود بیاید، دوزخ براى اوست، نه در آن مىمیرد و نه [با خوشى] زندگى مىکند
٧٥.و کسانى که مؤمن نزد او بیایند، در حالى که کارهاى شایسته کردهاند، پس براى آنان درجات عالى و برتر است
٧٦.باغهاى جاویدانى که درزیر [درختان] آنها نهرها جارى است، همیشه در آنجا خواهند بود و این پاداش کسى است که [خود را از کفر و گناه] پاکیزه گرداند
٧٧.و ما به موسى وحى کردیم که بندگان مرا شبانه [از مصر] کوچ بده و براى آنان راهى خشک در میان دریا بگشا، [چنان که] نه از تعقیب [فرعونیان] بترسى و نه [از غرق شدن،] بیمناک باشى
٨٠.اى بنىاسرائیل! ما شما را از دشمنانتان نجات دادیم و با شما در سمت راست کوه طور، وعده گذاردیم، و بر شما [غذاهاى آمادهاى چون] مَنّ و سَلوى نازل کردیم
٨١.[اینک] از چیزهاى پاکیزهاى که روزى شما کردهایم، بخورید، و در آن طغیان نکنید که خشم من شما را فراگیرد و هر کس که خشم من او را فراگیرد، بىگمان نابود خواهد شد
٨٣.و [چون موسى با برگزیدگان قومش به کوه طور آمدند، موسى پیشتر رسید، به او گفتیم:] اى موسى! چه چیز تو را به شتاب واداشت که پیش از قوم خود آمدى؟»
٨٦.پس موسى خشگمین و اندوهناک به سوى قوم خود بازگشت [و] گفت: «اى قوم من! آیا پروردگارتان به شما وعدهاى نیکو نداد [که تورات را بر شما فروفرستد]؟ آیا مدّت [رفتن من] بر شما طولانى شد؟ یا اینکه مىخواستید خشمى از پروردگارتان بر شما فرود آید، که از وعدهی من تخلّف کردید؟!»
٨٧.[مردم به موسى] گفتند: «ما به میل و ارادهى خود با وعدهی تو مخالفت نکردیم، بلکه بارهایى [گران] از زیورآلات قومِ [فرعون] بر دوش ما نهادند، پس ما آنها را [در آتش] افکندیم، آنگاه سامِرى [نیز] این چنین [طرح] افکند.»
٨٨.پس [سامرى] براى آنها پیکر گوسالهاى پدید آورد که بانگ گاو داشت. آنگاه [با پیروانش] گفتند: «این خداى شما و خداى موسى است!» پس سامرى [پیمان خدا و همه تعلیمات موسى را] فراموش کرد
٨٩.آیا نمىبینند که [این گوساله، هنگامى که آن را مىخوانند،] برایشان پاسخى ندارد، و مالک سود و زیانى براى آنها نیست؟
٩٠.و البته هارون پیش از این به آنان گفته بود: «اى قوم من! شما قطعاً با آن [گوساله]، مورد آزمایش قرار گرفتهاید و همانا پروردگار شما، [خداوند] رحمان است، پس از من پیروى کنید و دستور مرا اطاعت نمایید.»
٩٤.[هارون] گفت: «[برادرم!] اى فرزند مادرم! [موى] ریش و سر مرا [به بازخواست] مگیر! من ترسیدم [آنها پراکنده شوند و] تو بگویى میان بنىاسرائیل تفرقه انداختى و سفارش مرا [در حفظ وحدت] پاس نداشتى!»
٩٦.[سامرى] گفت: «من به چیزى پى بردم که [دیگران] به آن پى نبردند، من مشتى از آثار رسول را برگرفتم، پس آن را افکندم و اینگونه نفسم این کار را در نظرم آراست [و فریب داد].»
٩٧.[موسى] گفت: «پس برو! [دور شو!] همانا بهرهى تو در دنیا این است که [به دردى مبتلا خواهى شد که پیوسته] مىگویى: «به من دست نزنید!» و براى تو [در آخرت] میعادگاهى است که هرگز از آن تخلّف نخواهد شد و [اکنون] به سوى معبودت که پیوسته آن را میپرستیدى، بنگر! ما آن را مىسوزانیم [و] خاکستر و ذرات آن را به دریا خواهیم پاشید
٩٨.[اى قوم من!] همانا معبود شما «اللّه» است که معبودى جز او نیست [و] علم او همه چیز را فراگرفته است.»
٩٩.[اى پیامبر!] ما اینگونه از اخبار گذشته بر تو حکایت مىکنیم و ما از جانب خویش به تو ذکری [چون قرآن] دادهایم
١٠٤.[البتّه] ما به آنچه آنها میگویند، داناتریم، آنگاه که بهترینِ آنان در رفتار، مىگوید: «شما یک روز [بیشتر] درنگ نکردید!»
١٠٥.و از تو دربارهى کوهها [در قیامت] مىپرسند، بگو: «پروردگار من آنها را از بن برکنده و متلاشى مىکند
١٠٨.در آن روز، [مردم] از دعوتکنندهاى که [هیچ] انحرافى ندارد، پیروى میکنند. [و گوش به صداى اسرافیل هستند.] و همهی صداها در برابر [عظمت خدا] رحمان فرومینشیند. پس جز صدایى آهسته [چیزى] نمیشنوی
١٠٩.در آن روز، شفاعت [هیچکس] سودى ندارد، مگر کسى که [خداى] رحمان به او اجازه دهد و از گفتار او [در مورد شفاعت دیگران] راضى باشد
١١٠.[خداوند] به آنچه آنان در پیش روى دارند و آنچه [در دنیا] پشت سر گذاشتهاند، آگاه است؛ ولى مردم بر او احاطه علمى ندارند
١١١.و [در آن روز] همهى چهرهها در برابر خداوندِ زندهى پاینده، خوار و فروتن مىشود و البتّه هر کس که بار ستم برداشت، نومید و زیانکار است
١١٣.و بدینسان ما آن را قرآنى عربى نازل کردیم و در آن با انواع بیانها، هشدار دادیم، شاید آنها پروا کنند یا برایشان پندى پدید آید
١١٤.پس [بدان که] بلندمرتبه است خداى فرمانرواى بر حقّ! و تو [اى پیامبر!] بر خواندن قرآن، پیش از آنکه وحىِ آن بر تو پایان یابد، شتاب مکن و بگو: «پروردگارا! بر دانش من بیافزاى!»
١١٧.پس گفتیم: «اى آدم! این [ابلیس] دشمن تو و همسر توست، پس [مراقب باش که] شما را از [این] باغ بیرون نکند که به رنج و مشقّت خواهى افتاد
١٢٠.پس شیطان او را وسوسه کرد [و] گفت: «اى آدم! آیا تو را به درخت جاوِدانگى و فرمانرواییِ فناناپذیر راهنمایى کنم؟!»
١٢١.پس [آدم و همسرش فریفته شدند و] هر دو از آن [درخت ممنوعه] خوردند، پس شرمگاهشان براى آنان نمایان شد و [ناچار] هر دو شروع کردند به چسباندن برگ [درختان] بهشت بر خود و [این چنین] آدم پروردگارش را نافرمانى کرد و بیراهه رفت
١٢٣.[خداوند] فرمود: از آن [بهشت، و مقام والا] فرود آیید [که] برخى از شما دشمن برخى دیگر خواهند بود، پس اگر از سوى من رهنمودى براى شما آمد، هر کس از هدایت من پیروى کند، نه گمراه مىشود و نه در رنج مىافتد
١٢٤.و هر کس از یاد من روى گردانَد، بیگمان براى او زندگىِ [سخت و] تنگی خواهد بود و ما او را در قیامت نابینا محشور مىکنیم
١٢٦.[و خداوند خواهد] فرمود: «همانگونه که آیات ما به تو رسید و تو آنها را فراموش کردى، امروز هم همانطور فراموش گردیدهاى.»
١٢٧.و ما اینگونه هر کس را که اسراف کند، و به آیات پروردگارش ایمان نیاورد، کیفر مىدهیم و قطعاً عذاب آخرت سختتر و پایدارتر است
١٢٨.پس آیا براى هدایتشان کافى نیست که ملتهاى پیشین را [که سرکشی و فساد کردند،] نابود کردیم، و [اینان امروز] در خانههاى آنان رفت و آمد مىکنند؟! همانا در آن [حوادث] براى خردمندان نشانههاست
١٢٩.و اگر نبود سنّت سابق پروردگارت، و مدتى که [براى زندگى آنان] مشخص شده است، حتماً [عذاب الهى بیدرنگ] لازم مىآمد
١٣٠.پس [ای پیامبر!] بر آنچه مىگویند، شکیبا باش و پیش از طلوع آفتاب و قبل از غروب آن، با ستایش پروردگارت [او را] تسبیح کن و [نیز] برخى از ساعات شب و حوالى روز را به نیایش بپرداز، باشد که خشنود شوى
١٣١.و به آنچه با آن گروههایى از آنان را بهرهمند گرداندهایم، چشم مدوز، که [این] شکوفه و جلوهى زندگى دنیاست [و ما مىخواهیم] تا آنها را در آن بیازماییم و [به یقین] روزىِ پروردگارت بهتر و پایدارتر است
١٣٢.و خانوادهات را به نماز فرمان ده و بر آن شکیبا باش. ما از تو روزى نمىخواهیم، [بلکه] ما تو را روزى مىدهیم، و سرانجامِ [نیکو] براى [اهل] تقواست
١٣٣.و [کافران] گفتند: «چرا [محمّد] از جانب پروردگارش، معجزه و نشانهاى براى ما نمىآورد؟» آیا دلیل و نشانهى روشن در کتابهای [آسمانی] پیشین برایشان نیامده [تا ایمان بیاورند]؟
١٣٤.و اگر ما آنان را پیش از این با عذابى هلاک مىکردیم، مىگفتند: «پروردگارا! چرا پیامبرى براى ما نفرستادى تا ما از آیات تو پیروى کنیم، پیش از آنکه خوار و رسوا شویم.»
١٣٥.بگو: «هر یک [از ما و شما] در انتظاریم، پس انتظار بکشید که به زودى خواهید دانست یاران راه راست کیانند و چه کسى راه یافته است.»