١.پاک و منزّه است آن [خدایى] كه بندهاش [محمّد] را شبانه از مسجدالحرام تا مسجدالاقصى كه اطرافش را بركت دادهایم، برد، تا [بخشى] از نشانههاى خود را به او نشان دهیم. یقیناً او شنوا و بیناست
٢.ما به موسى كتاب دادیم و او را هدایتگر بنىاسرائیل قرار دادیم، كه: «غیر از من تكیهگاه و كارسازى نگیرید.»
٣.[اى بنىاسرائیل!] اى فرزندانِ كسانى كه آنان را همراهِ نوح، سوار [بر كشتى] كردیم و [نجات دادیم!] همانا نوح، بندهاى بسیار شكرگزار بود [شما نیز مانند او باشید، تا نجات یابید]
٤.ما در كتاب [تورات]، به بنىاسرائیل اعلام كردیم كه قطعاً شما دو بار در زمین فساد مىكنید و برترىجویىِ بزرگى خواهید كرد
٥.پس همین كه وعدهى نخستین فتنه فرارسد، گروهى از بندگان توانمند و جنگجوى خویش را [براى سركوب شما] برانگیزیم. پس درون خانهها را جستجو كنند [تا فتنهگران را یافته، كیفر دهند] و آن، وعدهاى قطعى است
٦.سپس، جنگ را به سود شما و علیه آنان برگردانیم و شما را با اموال و فرزندان كمک كنیم و نفرات شما را بیشتر قرار دهیم
٧.اگر نیكى كنید، به خود نیكى كردهاید. و اگر بدى كنید، به خود بد كردهاید. پس همین كه وعدهى دوم فرارسد، [بندگانى دیگر را مىفرستیم،] تا سیماى شما را زشت نمایند و [براى گرفتن قدرت] به مسجدالاقصى وارد شوند، همانگونه كه بار نخست وارد شدند و تا آنچه را زیر سلطه درآوردهاند، به سختى ویران كنند
٨.امید است كه پروردگارتان بر شما رحم كند و اگر بازگردید [و دوباره فتنه كنید]، ما نیز برمىگردیم [و قهر خود را مىفرستیم]. و ما دوزخ را براى كافران، زندانى سخت قرار دادهایم
٩.به راستی این قرآن، به استوارترین راه، هدایت مىكند. و به مؤمنانى كه كارهاى شایسته انجام مىدهند، بشارت مىدهد كه برایشان پاداش بزرگى است
١٢.و ما شب و روز را دو نشانه قرار دادیم، پس [ماه،] نشانهى شب را زدودیم و [خورشید،] نشانهى روز را روشنگر ساختیم تا فضل و روزى از پروردگارتان بجویید، و تا شمار سالها و حساب را بدانید. و ما هر چیز را به روشنى بیان كردیم
١٣.و كارنامهى هر انسانى را در گردنش بستهایم. و روز قیامت براى او نوشتهاى بیرون میآوریم كه آن را در برابر خود گشوده مىبیند
١٥.هر كس هدایت یافت، پس به سود خویش هدایت یافته است و هر كس گمراه شد، تنها به زیان خویش گمراه شده است و هیچ كس بار [گناه] دیگرى را به دوش نمىكشد. و ما تا پیامبرى برنیانگیزیم [و اتمام حجت نكنیم، كسى را] عذاب نمىكنیم
١٦.و هرگاه بخواهیم [مردم] منطقهاى را [به كیفر گناهشان] هلاک كنیم، به مرفّهین و خوشگذرانانشان فرمانِ [بندگى و دورى از گناه] مىدهیم، چون در آن، سرپیچى و عصیان مىكنند، مستحق عذاب و قهر الهى مىشوند، سپس آنجا را به سختى در هم مىكوبیم
١٧.و چه بسیار مردمانى را كه پس از نوح نابود كردیم. و همین كافى است كه پروردگارت به گناهان بندگانش آگاه و بیناست
١٨.هر كس پیوسته زندگىِ دنیاىِ زودگذر را بخواهد، به مقدارى كه بخواهیم و براى هر كس اراده كنیم، در این دنیا به شتاب فراهم مىكنیم، سپس جهنّم را برایش قرار مىدهیم كه شرمنده و رانده، وارد آن خواهد شد
١٩.و هر كس خواهان آخرت باشد و براى آن تلاش شایسته و در خور كند، و مؤمن باشد، تلاش آنان سپاس گزارده مىشود
٢٠.ما از عطاى پروردگارت، هر یك از دو گروه دنیاطلب و آخرتخواه را [در این دنیا] كمك مىكنیم. و عطاى پروردگارت [در این دنیا از كسى] منع نمىشود
٢١.بنگر كه چگونه بعضى از آنان را بر بعضی دیگر برترى دادیم. و قطعاً درجات آخرت، بزرگتر و ارزشمندتر است
٢٣.پروردگارت مقرّر داشت كه جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیكى كنید. اگر یكى از آن دو یا هر دو نزد تو به پیرى رسیدند، [در مقابل آنها اظهار ناراحتى مكن، حتى] به آنان «اُف» مگو و آنان را از خود مران. و با آنان سنجیده و بزرگوارانه سخن بگو
٢٤.و از روى مهربانى و لطف، بال فروتنی خویش را براى آنان فرود آور و بگو: «پروردگارا! بر آن دو رحمت آور، همانگونه كه مرا در كودكى تربیت كردند.»
٢٥.پروردگارتان به آنچه در درون شماست، آگاهتر [از خودتان] است. اگر صالح باشید، قطعاً او آمرزندهی توبهكنندگان است
٢٨.و اگر [به خاطر تهیدستى] از آنان [كه به پرداخت حقّشان سفارش شدى،] روى بگردانى، [و این روىگردانى] براى طلب رزقى است كه از پروردگارت، رسیدن به آن را امید دارى، پس با آنان [تا رسیدن رزق خدا] سخنى نرم و امیدوار كننده بگو
٢٩.و نه دست خود را به گردنت بسته بدار [كه هیچ انفاقى نكنى]، و نه آن را كاملاً باز بگذار كه [چیزى براى خودت نماند و] سرزنش شده و حسرت خورده [به كنجى] بنشینى
٣١.فرزندان خود را از بیم تنگدستى نكشید! ما هستیم كه آنان و شما را روزى مىدهیم. یقیناً كشتن آنان گناهى است بزرگ
٣٣.و كسى را كه خداوند، [كشتنش را] حرام كرده است، نكشید، مگر به حقّ. و هر كس مظلوم كشته شود، قطعاً براى ولىّ او، تسلّطى بر قاتل قرار دادهایم، پس نباید در كشتن [و قصاص] زیادهروى كند، چرا كه او مورد حمایت [خداوند] قرار گرفته است
٣٤.و به مال یتیم، جز به بهترین راه [كه به نفع او باشد،] نزدیک نشوید، تا آن كه به حدّ بلوغ و رشدش برسد. [آنگاه اموالش را به او برگردانید.] و به پیمان وفا كنید، كه [در قیامت] از عهد و پیمان سؤال خواهد شد
٣٥.و چون با پیمانه داد و ستد كنید، پیمانه را تمام دهید و با ترازوى درست وزن كنید، كه این بهتر و سرانجامش نیكوتر است
٣٦.و از آنچه به آن علم ندارى، پیروى مكن. چون گوش و چشم و دل، همهى اینها مورد بازخواست قرار خواهد گرفت
٣٧.و در زمین با تكبّر و سرمستى راه مرو. قطعاً تو زمین را نخواهى شكافت و در بلندى به كوهها نخواهى رسید
٣٩.این [دستورات] از حكمتهایى است كه پروردگارت بر تو وحى كرده است. و با خدا معبودى دیگر قرار مده كه سرزنششده و رانده شده در دوزخ افكنده خواهى شد
٤٠.[اى مشركان!] آیا پروردگارتان شما را با داشتن پسران، برگزیده و خودش از فرشتگان، دخترانى گرفته است؟ به راستی شما سخن [و تهمت] بزرگى مىگویید
٤١.و به یقین، ما در این قرآن [حقایق را] به گونههاى مختلف بیان كردیم تا پند گیرند، در حالى كه جز بر رمیدنشان نمىافزاید
٤٢.بگو: «اگر با خداوند، خدایانى بود، آنگونه كه مشركان مىگویند، در آن هنگام آن خدایان در پى یافتن راه نفوذى به سوى خداى صاحب عرش بودند [تا قدرت را از او بگیرند].»
٤٤.آسمانهاى هفتگانه و زمین، و هر كه در آنهاست، تسبیح خداوند را مىگویند، و هیچ چیز نیست مگر آن كه با ستایش، از او به پاكى یاد مىكند، ولى شما تسبیح آنها را نمىفهمید. همانا او بردبار و آمرزنده است
٤٦.و بر دلهاى آنان پوششهایى قرار دادیم تا آن [قرآن] را نفهمند و در گوشهایشان سنگینى [نهادیم تا حقّ را نشنوند]. و چون پروردگارت را در قرآن به یگانگى یاد كنى، آنان پشت میكنند و گریزان مىشوند
٤٧.هنگامى كه به تو گوش مىدهند، ما به هدفى كه براى آن گوش مىدهند، داناتریم. و آنگاه كه با هم نجوا مىكنند [نیز، به كارشان آگاهتریم]؛ آن زمان كه ستمگران مىگویند: شما از مردى افسونشده پیروى میکنید.»
٤٨.[اى پیامبر!] بنگر كه چگونه براى تو مثلها زدند، و [تو را شاعر، كاهن، ساحر، مجنون و افسون شده خواندند،] در نتیجه گمراه شدند، پس نمىتوانند راه حقّ را بیابند
٤٩.و گفتند: «آیا آنگاه كه ما استخوانهایى پوسیده و پراكنده شویم، آیا به راستى ما با آفرینشى تازه، برانگیخته مىشویم؟»
٥١.یا هر آفریدهای از آنچه كه در نظر شما از آن هم سختتر است [باز خدا مىتواند شما را زنده كند].» آنان به زودى خواهند گفت: «چه كسى ما را بازمىگرداند؟» بگو: «همان كسى كه نخستین بار شما را آفرید.» پس به زودى سرهاى خویش را [با تعجّب و تمسخر] به سوى تو میجنبانند و میگویند: «[آن روز] چه هنگام خواهد بود؟» بگو: «شاید نزدیك باشد!»
٥٢.روزى كه شما را [از قبرهایتان] فرامىخواند، پس شما ستایشگویان اجابت مىكنید. و مىپندارید كه جز مدّت كوتاهى [در دنیا یا برزخ] درنگ نكردهاید
٥٣.و به بندگانم بگو: سخنى بگویند كه نیكوتر است، چرا كه شیطان میان آنان فتنه و فساد مىكند. شیطان همواره براى انسان، دشمنى آشكار بوده است
٥٤.پروردگار شما به شما داناتر است. اگر بخواهد بر شما رحمت مىآورد، یا اگر بخواهد [به خاطر كردارتان] شما را عذاب مىكند. و ما تو را بر آنان نگهبان و كارساز نفرستادهایم [تا به ایمانآوردن مجبورشان كنى]
٥٥.و پروردگارت به هر كه در آسمانها و زمین است، داناتر است. و البتّه ما بعضى از پیامبران را بر بعضی دیگر برترى بخشیدیم. و به داوود زبور دادیم
٥٦.بگو: «كسانى را كه به جاى خدا [معبودان خود] پنداشتید، بخوانید. [تا دریابید كه] آنها نمىتوانند آسیب و گزندى را از شما برطرف كنند، و [اختیار] هیچ تغییرى را نیز ندارند.»
٥٧.آنان را كه مىخوانند، [مانند عیسى و فرشتگان،] آنان خود وسیلهاى براى تقرّب به پروردگارشان مىجویند، وسیلهاى هر چه نزدیكتر، و به رحمت او امیدوارند و از عذابش بیمناك. همانا عذاب پروردگارت در خور پرهیز و وحشت است
٥٨.و هیچ منطقهی آبادى نیست، مگر آن كه پیش از روز قیامت، [مردم] آن را هلاك مىكنیم یا [به خاطرگناهانشان] به شدّت عذاب مىنماییم. این در كتاب الهى ثبت شده است
٥٩.و هیچ چیز ما را از فرستادن آیات [و معجزاتی که مردم خواستهاند،] بازنداشت، جز این كه امّتهاى پیشین، آنها را تكذیب كردند. [و به این سبب نابود شدند.] ما به قوم ثمود ماده شترى دادیم كه [معجزهای] روشنگر بود، امّا به آن ستم كردند. و ما معجزات را نمىفرستیم مگر براى بیم دادن
٦٠.و [به یادآور] آنگاه كه به تو گفتیم: «پروردگارت بر مردم احاطه دارد.» و آن رؤیایى را كه نشانت دادیم، و آن درخت نفرین شده در قرآن را، جز براى آزمایش مردم قرار ندادیم. و ما مردم را بیم مىدهیم، ولى [هشدار ما] جز طغیان و سركشى بزرگ، چیزى بر آنان نمىافزاید
٦١.و به [یادآور] زمانى كه به فرشتگان گفتیم: «براى آدم سجده كنید.» پس همه جز ابلیس سجده کردند، او گفت: «آیا براى كسى سجده كنم كه [او را] از گل آفریدهاى؟!»
٦٢.و گفت: «به من خبر ده، این است آن كسى كه بر من گرامى داشتى؟ اگر تا قیامت مهلتم دهى، یقیناً بر نسل او افسار میزنم و آنان را به زیر سلطه مىكشانم، مگر اندكى را [که مخلَصند و توان فریب آنان را ندارم].»
٦٣.[خداوند به ابلیس] فرمود: «برو! هر كس از آدمیان از تو پیروى كند، قطعاً كیفرتان دوزخ است، كیفرى سخت و كامل
٦٤.و [اى شیطان!] هر كس از مردم را مىتوانى با صداى خود بلغزان و نیروهاى سواره و پیادهات را ضدّ آنان گسیل دار، و در اموال و فرزندان با آنان شریك شو، و به آنان وعده بده. و شیطان جز فریب، وعدهاى به آنان نمىدهد
٦٥.قطعاً تو بر بندگان [خالصشدهی] من تسلّطى ندارى. و حمایت و نگهبانى پروردگارت [براى آنان] كافى است.»
٦٦.پروردگار شما كسى است كه برایتان كشتى را در دریا به حركت درمىآورد، تا با تلاش خود از فضل و رحمتش بهره برید. البتّه او همواره نسبت به شما مهربان است
٦٧.و هرگاه در دریا به شما محنت و رنج رسد، هر كه را جز خداوند بخوانید، محو و گم مىشود. پس چون شما را نجات دهد و به خشكى رساند، از او روی مىگردانید. و انسان بسیار ناسپاس است
٦٨.پس آیا ایمِن شدهاید از این كه شما را در ناحیهى خشكى فروبرد؟ یا باران ریگ بر شما ببارد؟ سپس کارسازی براى خود نیابید
٦٩.یا ایمن شدهاید از این كه خداوند دوباره شما را به دریا ببرد و طوفانى شكننده بر شما بفرستد؟ پس شما را به خاطر كفرتان غرق كند. آنگاه براى خود هیچ دادخواه و پیجویى در برابر قهر ما نیابید
٧٠.و بیگمان فرزندان آدم را گرامى داشتیم. و آنان را در خشكى و دریا [بر مركبها] حمل كردیم و از چیزهاى پاكیزه روزىشان دادیم و آنان را بر بسیارى از آفریدههاى خود برترى كامل دادیم
٧١.[یاد كن] روزى كه هر گروهى از مردم را با پیشوایشان فرامىخوانیم، پس هر كس نامه عملش به دست راستش داده شود، آنان نامهى خود را [با شادى] مىخوانند. و كمترین ستمى بر آنان نمىشود
٧٣.و بسا نزدیک بود كه تو را از آنچه به تو وحى كردیم، غافل كنند تا چیز دیگرى غیر از وحى را به ما نسبت دهى، و آنگاه تو را دوست خود گیرند
٧٥.آنگاه دو برابر [كیفر مشركان] در زندگى، و دو برابر در مرگ، عذابت مىچشاندیم. و براى خویش در برابر قهر ما یاورى نمىیافتى
٧٦.و بسا نزدیک بود كافِران [با نیرنگ یا غلبه،] تو را از این سرزمین بلغزانند تا از آن بیرونت كنند. و در آن هنگام، جز مدّت كمى پس از تو [پایدار] نمىماندند
٧٧.این، سنّت [هلاكت طغیانگران] درباره پیامبرانی که پیش از تو فرستادیم جاری بوده است و برای سنّت ما هیچ تغییری نمىیابى
٧٨.نماز را به هنگام بازگشت خورشید [به سمت مغرب كه شروعِ ظهرِ شرعى است،] تا نهایت تاریكى شب، به پادار. و نیز قرآنِ سپیدهدمان را. همانا [قَرائت] قرآن [هنگام] فجر [در نماز صبح] مورد مشاهده [فرشتگان] است
٧٩.و پاسى از شب را بیدار باش و تهجّد و عبادت كن. و این وظیفهاى افزون براى توست. باشد كه پروردگارت تو را به مقامى درخور ستایش و پسندیده برانگیزد
٨٠.و بگو: «پروردگارا! مرا با ورودى نیكو و صادقانه وارد [كارها] كن و با خروجى نیكو بیرون آر! و از نزد خویش براى من برهانى یاریگر بگمار!»
٨٢.و آنچه از قرآن فرومىفرستیم، مایهى شفا [ى دل] و رحمتى براى مؤمنان است. و ستمگران را جز زیان نمىافزاید
٨٣.و هرگاه به انسان نعمتى عطا كردیم، [از ما] روىگرداند و خود را مغرورانه از ما دور كند. و چون گزندى به او برسد، مأیوس و نومید میشود
٨٤.بگو: «هر كس بر ساختار و خلق و خوى خویش عمل مىكند، پس پروردگارتان داناتر است كه چه كس رهیافتهتر است.»
٨٥.و از تو دربارهى روح مىپرسند. بگو: «روح از امر پروردگارم [و مربوط به او] است. و از دانش جز اندكى به شما ندادهاند.»
٨٦.و اگر بخواهیم، آنچه را به تو وحى كردهایم، [از یادت] مىبریم، سپس كسى را نمىیابى كه در برابر ما از تو دفاع كند
٨٧.[محو نشدن وحی از یادها و نوشتهها، نیست] جز رحمتی از پروردگارت. قطعا فضل خداوند نسبت به تو بزرگ است
٨٨.بگو: «اگر [تمام] انس و جنّ، گرد آیند تا همانند این قرآن را بیاورند، نمىتوانند مانندش را بیاورند، هر چند كه بعضى پشتیبان و یاور دیگرى باشند.»
٨٩.و بهراستی در این قرآن، از هرگونه مثال براى مردم آوردیم، ولى بیشتر مردم سر باز زده، جز انكار كارى نكردند
٩٢.یا آسمان را همانگونه كه مىپندارى [قدرت دارى،] پاره پاره بر [سر] ما بیافكنى، یا خداوند و فرشتگان را پیش روى ما بیاورى
٩٣.یا خانهاى از زر و زیور داشته باشی، یا در آسمان پرواز كنى. و [البته] به پرواز و بالا رفتن تو [نیز] ایمان نخواهیم آورد، تا آن كه نوشتهای بر ما فرود آورى كه آن را بخوانیم.» بگو: «پروردگار من منزّه است [از این كه خواستههایى بیهوده را پاسخ دهد]. آیا جز این است كه من بشرى فرستاده شدهام؟! [مرا براى هدایت شما فرستادهاند، نه براى این كه درخواستهاى بىمورد شما را پاسخ دهم.]»
٩٤.و آنگاه كه هدایت به سراغ مردم آمد، چیزى مردم را از ایمان آوردن بازنداشت، جز آن كه گفتند: «آیا خداوند، بشرى را به عنوان پیامبر، برانگیخته است؟»
٩٥.بگو: «اگر در زمین [به جاى بشر] فرشتگانى بودند كه با آرامش راه مىرفتند، حتماً ما از آسمان فرشتهاى را به عنوان پیامبر بر آنان مىفرستادیم.»
٩٧.و هر كه را خدا هدایت كند، پس او هدایتیافته است. و هر كه را گمراه سازد، هرگز یاورانى جز خدا براى آنان نخواهى یافت. و آنان را روز رستاخیز گرد مىآوریم، در حالى كه كور و گنگ و کرند، بر صورتهایشان [كشیده مىشوند،] و جایگاهشان دوزخ است، كه هرگاه [شعلهی آن] خاموش شود، آتش آنان را بیافزاییم
٩٨.آن [دوزخ] كیفر آنان است، بدان جهت كه كافر شدند و گفتند: «آیا پس از آن كه [مردیم و به صورت] استخوان، و [پراکنده و] ریز ریز شدیم، آیا واقعاً به صورت آفریدهى جدیدى برانگیخته خواهیم شد؟»
٩٩.آیا نیندیشیدهاند خداوندى كه آسمانها و زمین را آفریده است، تواناست كه همانند آنان را [نیز] بیافریند. و خداوند براى آنان مدّتى معین كرده كه شكّى در آن نیست، امّا ستمگران سر باز میزنند و جز به كفر به چیزى تن نمىدهند
١٠٠.بگو: «اگر شما خزانهدار رحمت پروردگارم بودید، قطعاً از ترس انفاق [و تهىدستى،] چیزى به كسى نمىدادید. و انسان تنگنظر و بخیل است!»
١٠١.به راستی به موسى نُه معجزهى روشن دادیم. پس، از [آگاهان] بنىاسرائیل بپرس. آنگاه كه [موسى] به سراغشان آمد، پس فرعون به او گفت: «اى موسى! من تو را افسونشده مىپندارم.»
١٠٢.موسى گفت: «تو مىدانى كه این [معجزات] را فقط پروردگار آسمانها و زمین فرستاده است، براى بصیرت شما. و من تو را اى فرعون! هلاك شده مىپندارم.»
١٠٣.پس [فرعون] تصمیم گرفت كه آنان را از آن سرزمین تبعید كند، پس ما او و همهى همراهانش را [در دریا] غرق كردیم
١٠٤.و پس از آن به بنىاسرائیل گفتیم: «در این سرزمین جاى گیرید، پس چون موعد آخرت فرارسد، همهى شما را با هم گرد خواهیم آورد.»
١٠٥.و آن [قرآن] را به حقّ فروفرستادیم و به حقّ فرود آمد و ما تو را جز بشارتدهنده و بیمرسان نفرستادیم
١٠٧.بگو: «به قرآن ایمان بیاورید یا ایمان نیاورید، [براى خداوند یکسان است]، بىگمان چون بر كسانى كه پیش از این [به آنان] دانش دادهاند، تلاوت شود، سجدهكنان با چانه [و صورت بر زمین] مىافتند.»
١١٠.بگو: «نام اللّه را بخوانید یا نام رحمان را، هر كدام را بخوانید، [او را خواندهاید،] بهترینِ نامها از آنِ اوست.» و نمازت را خیلى بلند یا خیلى آهسته نخوان و میان این دو، راهِ [میانهاى] را برگزین
١١١.و بگو: «ستایش از آنِ خداوندى است كه نه فرزندى براى خود گرفته است، و نه در حاكمیت، شریكى براى او بوده، و نه هرگز به خاطر ذلّت و ناتوانی، یاورى گرفته است.» و او را چنان كه باید، بزرگ بشمار